Od 14 marca 2024 roku sąd może - a w określonych przypadkach musi - orzec przepadek samochodu lub jego równowartości przy skazaniu za jazdę po alkoholu.
Konfiskata auta - co z autem firmowym lub leasingowym?
Od 14 marca 2024 roku sąd może - a w określonych przypadkach musi - orzec przepadek samochodu lub jego równowartości przy skazaniu za jazdę po alkoholu. Podstawa prawna to art. 44b Kodeksu karnego, który wszedł w życie wraz z nowelizacją z 7 lipca 2022 roku. Poniżej wyjaśniam, kiedy przepadek jest obligatoryjny, kiedy fakultatywny, co dzieje się z autem firmowym lub leasingowanym - i gdzie jest przestrzeń na skuteczną obronę.
Kiedy sąd musi orzec przepadek samochodu - przepisy po nowelizacji 2024
Art. 44b KK obowiązuje wyłącznie dla przestępstw popełnionych od 14 marca 2024 roku. Do spraw sprzed tej daty przepis nie ma zastosowania.
Przepadek przy przestępstwie z art. 178a §1 KK (jazda po alkoholu) dzieli się na dwa tryby:
Obligatoryjny - sąd musi orzec, gdy stężenie alkoholu we krwi sprawcy wynosiło co najmniej 1,5 promila (lub 0,75 mg/dm³ w wydychanym powietrzu) albo prowadziło do takiego stężenia. Przy takim wyniku sąd orzeka przepadek z urzędu - nie ma tu swobody uznania, chyba że zachodzi „wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami” (art. 178a §5 KK). To wyjątek rzadki i wymagający konkretnego uzasadnienia.
Fakultatywny - sąd może orzec, gdy stężenie alkoholu mieściło się w przedziale 0,5-1,5 promila. Wtedy sąd waży okoliczności: wartość pojazdu, stopień winy, sytuację majątkową sprawcy, skutki czynu. Przy pierwszym przestępstwie bez wypadku i przy umiarkowanym stężeniu zakres manewru jest realny.
| Stężenie alkoholu | Tryb przepadku | Możliwość obrony |
|---|---|---|
| 0,5-1,5‰ we krwi | fakultatywny - sąd może, ale nie musi | realna - sąd waży okoliczności sprawy |
| powyżej 1,5‰ we krwi | obligatoryjny - sąd musi orzec | ograniczona - tylko wyjątkowe okoliczności lub kwestionowanie wartości pojazdu |
Ważny szczegół dotyczący podstawy przepadku: sąd orzeka przepadek pojazdu prowadzonego przez sprawcę w chwili przestępstwa - niezależnie od tego, czy sprawca jest jego właścicielem. To właśnie dlatego kwestia własności auta ma tak duże znaczenie dla dalszego mechanizmu.
Co to nawiązka i kiedy zastępuje konfiskatę?
Jeśli samochód w chwili przestępstwa nie należał wyłącznie do sprawcy - był pożyczony od znajomego, współwłasnością małżeńską lub autem z wypożyczalni, jest przedmiotem leasingu lub stanowi pojazd służbowy - sąd nie może orzec przepadku rzeczy, której sprawca nie jest wyłącznym właścicielem. Zamiast tego stosuje art. 44b § 5 KK: nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w kwocie od 5.000 zł do 500.000 zł
Sąd orzekając kwotę nawiązki bierze pod uwagę wszystkie okoliczności zaistniałe w sprawie dotyczące zarówno oskarżonego (np. dotychczasowa niekaralność czy osiągane dochody), jaki i okoliczności popełnienia czynu (np. czas i miejsce popełnienia czynu, wartość pojazdu, a przede wszystkim tendencja wyników badań na zawartość alkoholu kierującego)
Czy adwokat może zablokować przepadek lub obniżyć jego wartość?
Przy przepadku obligatoryjnym przestrzeń do działania jest węższa, ale nie zerowa. Adwokat może:
-
wykazywać, że zachodzi „wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami” - trudna, ale nie niemożliwa ścieżka przy odpowiednio uzasadnionym wniosku;
-
kwestionować sam próg obligatoryjności - jeśli wynik pomiaru był bliski granicy 1,5‰, zasadność kalibracji urządzenia i prawidłowość procedury mogą być przedmiotem zarzutów.
Przy przepadku fakultatywnym pole manewru jest wyraźnie szersze. Sąd waży okoliczności - wartość pojazdu, stopień winy, sytuację majątkową, skutki czynu. Przy pierwszym przestępstwie, bez wypadku, przy niskim stężeniu i dobrej sytuacji procesowej adwokat może skutecznie argumentować przeciwko orzeczeniu przepadku lub wnioskować o zawieszenie jego wykonania w ramach dobrowolnego poddania się karze.
Jeśli masz pytanie, czy w Twojej sprawie przepadek jest obligatoryjny - adwokat może przeanalizować sprawę bezpłatnie. Kluczowy jest wynik badania, data przestępstwa i kwestia własności pojazdu.
Grozi Ci przepadek pojazdu lub równowartości? Adwokaci z jazdapopijaku.pl prowadzą wyłącznie sprawy o jazdę po alkoholu i mają doświadczenie w sprawach z art. 44b KK - zarówno przy przepadku obligatoryjnym, jak i fakultatywnym. Bezpłatna analiza sprawy pozwoli ocenić realne opcje obrony.
